Sejm: expose premiera i pierwsze projekty

19 i 21 listopada Sejm kontynuuje swoje 1. posiedzenie. Po zeszłotygodniowych ślubowaniach poselskich, wyborze marszałków i powołaniach do komisji posłowie przeszli do pracy nad pierwszymi projektami ustaw. Obrady o 10.00 otworzyło expose premiera.

Pierwszym punktem obrad było wygłoszenie przez premiera Mateusza Morawieckiego programu działania rządu z wnioskiem o udzielenie mu wotum zaufania. W ciągu dnia zaplanowana jest też debata nad expose oraz głosowanie nad wotum zaufania. 

W dalszej kolejności posłowie zajmują się projektem dotyczącym Solidarnościowego Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych. SFWON ruszył 1 stycznia tego roku jako fundusz celowy częściowo finansowany ze składki odprowadzanej przez pracodawców (wydzielona ze składki na Fundusz Pracy), a w większej części przez tzw. daninę solidarnościową, czyli podatek płacony przez osoby, które zarobiły więcej niż 1 mln zł (4 proc. od nadwyżki). W tym roku pobierano wymagane kwoty tylko od pracodawców, pierwsze daniny mają zostać zapłacone w 2020 za bieżący okres podatkowy. Pieniądze zebrane w Funduszu miały być przeznaczane na wsparcie społeczne, zawodowe lub zdrowotne osób niepełnosprawnych. Pieniądze przeznaczono np. na program "Centra opiekuńczo-mieszkalne" (ośrodki oferujące pobyt dzienny lub całodobowy organizowane przez samorządy) czy program „Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej” (pomoc asystenta np. przy codziennych czynnościach, aktywności społecznej, sprawach urzędowych). Ustawa była odpowiedzią na 40-dniowy protest osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w Sejmie w zeszłym roku. 

Grupa posłów z Prawo i Sprawiedliwość proponuje, aby część środków z Funduszu przeznaczyć na inny cel – wsparcie finansowe emerytów i rencistów. Środki z Funduszu miałyby zostać przeznaczone na sfinansowanie tzw. 13 emerytury, czyli jednorazowego dodatku do emerytury o wysokości najniższej emerytury, który pierwszy raz został wypłacony wiosną tego roku, a w planach są kolejne wypłaty w 2020 roku oraz dołączenie do niej 14. emerytury od 2021 r. Oprócz tego pieniądze z Funduszu przeznaczone zostałyby na renty socjalne i zasiłki pogrzebowe, które przysługują w razie śmierci osoby pobierającej rentę socjalną. Nazwa Funduszu zostałaby zmieniona na Fundusz Solidarnościowy. 

Projekt jest silnie krytykowany przez opozycję oraz osoby, które wzięły udział w proteście osób niepełnosprawnych i ich opiekunów.

Sejm zajmie się także projektem PiS znoszącym limit 30-krotności składek ZUS. Obecnie, jeśli ktoś zarobi w ciągu roku więcej, niż 30-krotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce (142 950 zł), nie musi płacić składek ZUS od nadwyżki. Taki zapis opiera się na założeniu, że osoba zarabiająca więcej niż 30-krotność wynagrodzenia ma na tyle duży majątek, że jest w stanie sama zabezpieczyć środki na starość. Wnioskodawcy szacują, że w Polsce jest około 370 tys. osób, które mają takie zarobki. Po zmianie osoby te musiałyby zapłacić składki od całości zarobków.

Sprzeciw wobec projektu zgłosiła Rada Dialogu Społecznego wraz z organizacjami pracodawców (m.in. Business Centre Club). Zdaniem RDS „projektowana zmiana może zmniejszyć deficyt Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w najbliższych latach, jednak w przyszłości doprowadzi do znacznego jego zwiększenia, pogłębiając nierównowagę dochodów i wydatków FUS”. Zmiana w obecnym kształcie miałaby doprowadzić do rozwarstwienia wysokości emerytur nazywanego „kominem emerytalnym”, ponieważ  zniesienie limitu oznacza nie tylko większe składki, ale także większe emerytury wypłacane najbogatszym. 

Rząd proponuje podniesienie akcyzy na alkohol i papierosy. Akcyzy mają wzrosnąć o 10 proc. Z podwyżki wyłączono cydr i perry o zawartości alkoholu poniżej 5 proc., które objęte są preferencyjną stawką. Wzrosną natomiast ceny wszystkich innych alkoholi, w tym m.in. piw (szacuje się, że o ok. 6 gr za butelkę), wódek (szacunkowo o 1,4 zł za butelkę)  czy win (szacunkowo o 15 gr) oraz wyrobów tytoniowych (ok. 1 zł za paczkę papierosów). Nowe, wyższe stawki miałyby obowiązywać od 1 stycznia 2020 r.

Drugie czytanie po pracach w komisjach wszystkich trzech projektów przewidziano już na czwartek, 21 listopada. Tego dnia planowany jest także wybór członków Trybunału Stanu, sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz posłów-członków Krajowej Rady Sądownictwa.